کشور سوئد

جغرافیا، اقلیم و طبیعت (Geografi, klimat och natur)

سوئد در منطقه‌ی کشورهای شمال اروپا (Norden) و در شمال قاره‌ی اروپا واقع شده است. شمالی‌ترین بخش این کشور، در بالای دایره‌ی قطبی (polcirkeln) و در منطقه‌ی قطب شمال قرار دارد. سوئد کشوری کشیده و طولانی است که از شمالی‌ترین نقطه‌ی خود، Treriksröset، تا جنوبی‌ترین نقطه، Smygehuk، حدود ۱۶۰۰ کیلومتر امتداد دارد.

سوئد ساحلی طولانی دارد. دریای واقع در ساحل شرقی آن، دریای بالتیک (Östersjön) نام دارد. دو جزیره‌ی بزرگ سوئد، Gotland و Öland، نیز در همین دریا قرار دارند. دریاهای واقع در ساحل غربی، Skagerrak و Kattegatt نامیده می‌شوند.

سوئد با وجود موقعیت شمالی خود، در مقایسه با بسیاری از مناطق دیگر در همان عرض جغرافیایی، اقلیمی معتدل دارد. علت آن است که جریان گلف‌استریم (Golfströmmen) و جریان اقیانوس اطلس شمالی، آب گرم را از خلیج مکزیک به سوی اروپا منتقل می‌کنند. این آب دریا هوا را گرم می‌کند و بادها هوای معتدل‌تر و مرطوب‌تر را به سوئد می‌آورند.

طبیعت سوئد

حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش، سرزمین سوئد زیر لایه‌ای از یخ به ضخامت چندین کیلومتر پوشیده شده بود. این دوره را «عصر یخ‌بندان» می‌نامند. با ذوب تدریجی یخ‌ها، چهره‌ی سرزمین شکل گرفت و نشانه‌های آشکاری بر جای ماند: دریاچه‌های فراوان، مجمع‌الجزایری با هزاران جزیره و دشت‌هایی با خاک قابل کشت. یخ‌ها همچنین بر شکل امروزی کوهستان‌های سوئد اثر گذاشته‌اند.

کوهستان (Fjäll)

رشته‌کوه Skanderna در امتداد مرز با نروژ قرار دارد و در سوئد به آن «فیل» کوهستان (fjäll) می‌گویند. در آنجا اقلیم برای رشد درختان بسیار سرد و پُرباد است. چشم‌انداز آن باز است و بیشتر از سنگ، علف و گیاهان کوتاه پوشیده شده است. بلندترین کوه سوئد، Kebnekaise، با ارتفاعی حدود ۲۰۰۰ متر، در همین منطقه واقع است.

جنگل‌ها، دریاچه‌ها و جزایر

بیش از نیمی از خاک سوئد را جنگل پوشانده است. در شمال کشور که اقلیم سردتر است، بیشتر درختان سوزنی‌برگ مانند صنوبر و کاج می‌رویند. در جنوب که هوا معتدل‌تر است، درختان پهن‌برگ رایج‌ترند.

سوئد دریاچه‌های بسیاری دارد که در سراسر کشور پراکنده‌اند. سه دریاچه‌ی بزرگ آن Vänern، Vättern و Mälaren هستند.

همچنین چندصد آبراه (رود و رودخانه‌ی بزرگ) در این کشور جاری است. بزرگ‌ترین رودخانه‌ها در شمال سوئد از کوهستان‌ها به سوی دریا سرازیر می‌شوند.

مجمع‌الجزایر ساحلی (Skärgård)

مجمع‌الجزایر ساحلی ناحیه‌ای دریایی است که در آن جزایر بسیاری در نزدیکی خشکی قرار دارند. چنین مناطقی در امتداد ساحل شمال سوئد، در طول ساحل شرقی تا Småland، و همچنین در ساحل غربی، در بیرون Göteborg و در Bohuslän، وجود دارد.

تقسیمات کشوری سوئد (Sveriges indelning)

سوئد معمولاً به سه بخش سرزمینی بزرگ تقسیم می‌شود: Götaland، Svealand و Norrland.

Götaland در جنوب سوئد، Svealand در مرکز و Norrland در شمال قرار دارد. Norrland بیش از نیمی از خاک سوئد را در بر می‌گیرد.

سوئد همچنین به ۲۵ منطقه‌ی تاریخی (landskap) تقسیم می‌شود. این مناطق در گذشته سرزمین‌هایی بودند که قوانین ویژه‌ی خود را داشتند. امروزه در نحوه‌ی اداره‌ی سوئد نقشی ندارند، اما بسیاری از سوئدی‌ها همچنان به منطقه‌ای که در آن به دنیا آمده‌اند یا زندگی می‌کنند، احساس تعلق دارند. سوئد همچنین به ۲۱ استان (län) و ۲۹۰ شهرداری (kommuner) تقسیم شده است.

جمعیت (Befolkning)

در سوئد نزدیک به ۱۱ میلیون نفر زندگی می‌کنند. جمعیت به‌طور یکنواخت در کشور توزیع نشده است. بیشتر مردم در بخش جنوبی سوئد و در امتداد سواحل ساکن‌اند. حدود ۸۵ درصد از جمعیت سوئد در شهرها زندگی می‌کنند. سه شهر بزرگ سوئد عبارت‌اند از Stockholm، Göteborg و Malmö. در این سه شهر و اطراف آن‌ها، حدود چهار میلیون نفر ساکن هستند.

منابع طبیعی (Naturresurser)

سوئد از چندین منبع طبیعی مهم برخوردار است: سنگ‌آهن (järnmalm) و سایر کانی‌ها، جنگل، زمین کشاورزی و آب.

سنگ‌آهن و کانی‌ها

سنگ‌آهن و دیگر کانی‌ها از معادن استخراج می‌شوند. بزرگ‌ترین معادن در استان Norrbotten، برای مثال در Kiruna و Malmberget، قرار دارند.

آهن برای تولید فولاد به کار می‌رود. اما کانی‌های دیگری چون مس، روی، سرب و طلا نیز از این معادن استخراج می‌شوند. آهن و فولاد از دیرباز برای اقتصاد سوئد اهمیت داشته‌اند.

آب

سوئد به آب دریاچه‌ها، آبراه‌ها و رودخانه‌ها دسترسی فراوان دارد. آب به‌عنوان آب آشامیدنی، در کشاورزی و در صنعت به کار می‌رود. اما آب همچنین یک منبع مهم انرژی است. در چندین رودخانه، نیروگاه‌های برق‌آبی (vattenkraftverk) وجود دارد که از آب جاری برای تولید برق استفاده می‌کنند. برق‌آبی (vattenkraft) سهم بزرگی از تولید برق سوئد را تشکیل می‌دهد.

زمین کشاورزی

کشاورزی سوئد با اقلیم این کشور سازگار است. در شمال که هوا سردتر است، کشت دشوارتر است. به همین دلیل بیشتر فعالیت‌های کشاورزی در جنوب سوئد انجام می‌شود.

جنگل

محصولات جنگلی به کشورهای بسیاری فروخته می‌شود. این امر مدت‌های طولانی بخش مهمی از تجارت سوئد بوده است.

برخی از محصولات به‌دست‌آمده از جنگل عبارت‌اند از:

• خمیر کاغذ (cellulosa)
• کاغذ و مقوا
• چوب، که برای مثال در صنعت ساختمان به کار می‌رود

تغییرات اقلیمی (Klimatförändringar)

اقلیم زمین همواره در حال دگرگونی بوده است، اما امروزه گرمایش با سرعتی بیشتر از گذشته پیش می‌رود. پژوهشگران در سراسر جهان، و همچنین گزارش‌های هیأت بین‌الدولی تغییر اقلیم سازمان ملل (FN:s klimatpanel)، نشان می‌دهند که بزرگ‌ترین عامل این پدیده، انتشار گازهای گلخانه‌ای (växthusgaser) از سوی انسان‌ها ناشی از حمل‌ونقل، صنایع و کشاورزی است. با گرم‌تر شدن زمین، اقلیم تغییر می‌کند. یخ‌های قطبی ذوب می‌شوند و این امر به بالا آمدن سطح دریاها می‌انجامد. همچنین پدیده‌های آب‌وهوایی شدید مانند موج‌های گرما، بارش‌های سنگین و خشکسالی رایج‌تر می‌شوند.

در سوئد، تغییرات اقلیمی ممکن است سبب شود که بارش‌های سنگین منجر به سیل، رایج‌تر شوند. دوره‌های گرمای شدیدتر و طولانی‌تر در تابستان نیز می‌تواند به خشکسالی و آتش‌سوزی جنگل‌ها بینجامد.

تلاش‌های سوئد برای کاهش تهدیدات اقلیمی

سوئد برای کاهش پیامدهای تغییرات اقلیمی تلاش می‌کند. در سوئد قانون اقلیم (klimatlag) با اهداف سیاست اقلیمی وجود دارد. یکی از این اهداف آن است که تا سال ۲۰۴۵، انتشار گازهای گلخانه‌ای سوئد تا حد ممکن به صفر برسد. به این معنا که سوئد نباید بیش از آنچه طبیعت می‌تواند جذب کند، گازهای گلخانه‌ای منتشر کند.

سوئد همچنین با کشورهای دیگر برای بهره‌گیری از راه‌حل‌های موجود، از جمله فناوری‌های تولید انرژی بادی، برق‌آبی و خورشیدی، همکاری می‌کند.

توسعه‌ی پایدار (Hållbar utveckling)

توسعه‌ی پایدار به معنای استفاده از منابع طبیعی به شیوه‌ای است که نسل‌های آینده نیز بتوانند به‌خوبی زندگی کنند. این مفهوم دربرگیرنده‌ی محیط زیست، جامعه و اقتصاد است. دولت‌ها، شرکت‌ها و افراد، همگی می‌توانند سهم داشته باشند. دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند تصمیم‌گیری کنند و مقرراتی برای کاهش انتشار آلاینده‌ها و حفاظت از محیط زیست وضع کنند. شرکت‌ها می‌توانند تأثیر خود بر اقلیم را کاهش دهند و افراد نیز می‌توانند از راه شیوه‌ی زندگی پایدارتر و فعالیت سیاسی مشارکت کنند.