حقوق بشر

حقوق بشر برای همه (Mänskliga rättigheter gäller alla)

حقوق بشر (Mänskliga rättigheter) بر این ایده استوار است که همه‌ی انسان‌ها حقوقی دارند که برای همه یکسان است. پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵، ۵۱ کشور تصمیم گرفتند که سازمان ملل متحد (Förenta nationerna) (FN) را تأسیس کنند تا از وقوع جنگ در آینده جلوگیری کنند و از حقوق هر فرد محافظت کنند. یکی از نخستین وظایف سازمان ملل توافق درباره‌ی حقوقی بود که همه‌ی انسان‌ها دارند و هیچ‌کس نمی‌تواند آن را انکار کند یا از آن‌ها بگیرد. برای مثال، همه باید حق بهداشت و آموزش داشته باشند. همه باید حق داشته باشند سیر شوند و شهروند یک کشور باشند.

اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر سازمان ملل (FN:s förklaring om de mänskliga rättigheterna)

سازمان ملل در سال ۱۹۴۸ چیزی به نام اعلامیه‌ی حقوق بشر (förklaringen om de mänskliga rättigheterna) را ارائه کرد. این اعلامیه در مجموع ۳۰ ماده دارد که مواد (artiklar) نامیده می‌شوند. اعلامیه می‌گوید همه‌ی انسان‌ها آزاد و برابر در ارزش و حقوق زاده می‌شوند و حق زندگی بدون خشونت را دارند.

تبعیض (Diskriminering) به این معناست که برخی انسان‌ها بدتر از دیگران رفتار شوند. این یک نقض حقوق بشر است. در سوئد قانون ضد تبعیض (diskrimineringslagen) وجود دارد. این قانون تبعیض بر پایه‌ی جنسیت، سن، قومیت، مذهب، گرایش جنسی یا ناتوانی جسمی را ممنوع می‌کند.

برابری میان زنان و مردان (Jämställdhet mellan könen)

سیاست برابری جنسیتی (Jämställdhetspolitik) سوئد به این معناست که زنان و مردان باید از حقوق و تکالیف یکسان و قدرت برابر برای تأثیرگذاری بر جامعه و زندگی خود برخوردار باشند. این می‌تواند به این معنا باشد که جامعه باید قوانین تبعیض‌آمیز را تغییر دهد، در برابر خشونت جنسی مقاومت کند و درصد زنان در مقام مدیریت را افزایش دهد.

خشونت و ستم مربوط به جنسیت (Könsrelaterat våld och förtryck)

خشونت در روابط نزدیک (Våld i nära relationer) و خشونت و ستم به‌اصطلاح ناموسی (hedersrelaterat våld och förtryck) طبق قانون سوئد جرم است. خشونت در روابط نزدیک برای مثال می‌تواند این باشد که فرد از سوی یکی از اعضای خانواده مورد خشونت قرار گیرد. یکی از نمونه‌ها خشونت جنسی است. سوئد چیزی به نام قانون رضایت جنسی (samtyckeslag) دارد. این قانون به این معناست که فردی که می‌خواهد با فرد دیگری رابطه‌ی جنسی داشته باشد، باید مطمئن شود که آن فرد به دلخواه در آن مشارکت می‌کند. این حتی زمانی که افراد ازدواج کرده‌اند نیز صادق است.

خشونت و ستم ناموسی به این معناست که یک خانواده یا گروه می‌کوشد رفتار افراد درون خانواده یا گروه را کنترل کند. این می‌تواند شامل خشونت فیزیکی، فشار روانی یا تهدیدهای اجتماعی علیه اعضای خاص خانواده باشد. اگر فردی به‌دلیل شکستن قواعد خانواده یا خویشاوندان مورد خشونت قرار گیرد، به آن خشونت یا ستم ناموسی گفته می‌شود. این خشونت تنها علیه زنان و دختران نیست، بلکه پسران، مردان و افراد hbtqi نیز می‌توانند در معرض آن باشند. خشونت می‌تواند جسمی یا شامل کنترل شدید، برای مثال مجبور کردن به ازدواج بر خلاف میل باشد. همچنین ازدواج کودکان (barnäktenskap)، زمانی که فردی زیر ۱۸ سال ازدواج کند، طبق قانون سوئد ممنوع است.

اداره‌ی برابری جنسیتی (Jämställdhetsmyndigheten) مسئول کار ملی در برابر خشونت و ستم ناموسی است. دولت به فعالیت‌های حمایتی، پناهگاه‌ها و سازمان‌هایی که با افراد آسیب‌پذیر کار می‌کنند، کمک مالی می‌کند.

قانون خرید خدمات جنسی (Sexköpslagen)

در سوئد خرید خدمات جنسی (att köpa sex) غیرقانونی است. فردی که خدمات جنسی می‌خرد می‌تواند مجازات شود، اما نه فردی که آن را می‌فروشد. قانون با هدف قرار دادن مجازات بر خریدار می‌خواهد نشان دهد که سوءاستفاده‌ی جنسی از کسی در ازای پرداخت، پذیرفتنی نیست.

حقوق کودکان (Barns rättigheter)

سازمان ملل درباره‌ی یک پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک (konvention om barns rättigheter) توافق کرده است. پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک (barnkonventionen) باید از حقوق بشر همه‌ی کودکان محافظت کند. از سال ۲۰۲۰، پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک در سوئد قانون است.

مهم است که والدین و بزرگسالانی که با کودکان کار می‌کنند، بدانند کودکان چه حقوقی دارند تا بتوانند به آن‌ها کمک کنند که حقوقشان محترم شمرده شود. دولت سوئد نهایی‌ترین مسئولیت را دارد که همه‌ی قوانین سوئد از پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک حمایت کنند. مقامات، دادگاه‌ها، شهرداری‌ها و استان‌ها باید پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک را اجرا کنند. این برای مثال به این معناست که:

• سیاستمداران و مقامات باید پیش از تصمیم‌گیری درباره‌ی چیزی که بر کودکان تأثیر می‌گذارد، از کودکان بپرسند نظرشان چیست.
• اگر والدین قصد جدایی داشته باشند و درباره‌ی محل زندگی کودک توافق نداشته باشند، دادگاه باید از خود کودک نیز بپرسد چه می‌خواهد.
• شهرداری‌ها هنگام ساخت مسکن، زمین بازی یا مدرسه‌ی جدید باید به منفعت کودکان بیندیشند.
• بهداشت و درمان و مدارس باید بکوشند که هیچ کودکی مورد تبعیض قرار نگیرد.

پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک می‌گوید این والدین یا سرپرست دیگر هستند که مسئولیت تربیت، رشد و رفاه کودک را بر عهده دارند. برای اینکه بتوانند این کار را انجام دهند، سرپرستان حق حمایت جامعه، برای مثال از سوی شهرداری یا بهداشت و درمان، را دارند.

هرگونه خشونت علیه کودکان طبق پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک و قانون سوئد ممنوع است. این جرم می‌تواند به زندان بینجامد. در سال ۱۹۷۹ سوئد نخستین کشوری در جهان بود که تصمیم گرفت زدن کودکان را ممنوع کند. خشونت علیه کودکان می‌تواند شامل بدرفتاری، خشونت روانی، تجاوز جنسی یا ختنه‌ی زنان (kvinnlig könsstympning) باشد. ممنوعیت خشونت برای همه و در همه‌جا، در خانه و در سراسر جامعه صادق است.

حقوق اقلیت‌ها (Minoriteters rättigheter)

سوئد به برخی گروه‌های اقلیت حفاظت ویژه ارائه می‌دهد.

اقلیت‌های ملی و مردم بومی (Nationella minoriteter och urfolk)

چندین گروه قومی مدت‌های طولانی در سوئد زندگی کرده‌اند و زبان، فرهنگ و هویتی متفاوت از جمعیت اکثریت دارند. پیش از این آن‌ها اغلب از حقوقی برابر با اکثریت برخوردار نبودند و مورد تبعیض قرار می‌گرفتند. در سال ۲۰۰۰ سوئد judar (یهودیان)، romer (رومانی‌ها)، samer (سامی‌ها)، sverigefinnar (فنلاندی‌های سوئد) و tornedalingar (تورندالینگ‌ها) را به‌عنوان اقلیت‌های ملی (nationella minoriteter) به رسمیت شناخت.

اقلیت‌های ملی حق دارند از زبان‌های اقلیت خود — jiddisch، romani chib، samiska، finska و meänkieli — در تماس با مقامات، پیش‌دبستانی و مراقبت از سالمندان استفاده کنند.

Samer همچنین به‌عنوان یک مردم بومی (urfolk) به رسمیت شناخته شده‌اند. سامی‌ها ارتباطی دیرینه و بسیار قوی با منطقه‌ای وسیع سرزمینی دارند که در سراسر سوئد، نروژ، فنلاند و روسیه گسترده است و Sápmi نامیده می‌شود. سامی‌ها به‌عنوان مردم بومی حقوق ویژه‌ای در ارتباط با زمین و منابع طبیعی در بخش سوئدی Sápmi دارند. آن‌ها پارلمان انتخابی خود را دارند که Sametinget نامیده می‌شود. Sametinget نماینده‌ی جمعیت سامی در مسائل مربوط به زبان، فرهنگ و هویت است. این نهاد یک ارگان مشورتی است که برخی وظایف اداری نیز دارد.

افراد Hbtqi (Hbtqi-personer)

Hbtqi-افراد کسانی هستند که هویت جنسیتی یا گرایش جنسی متفاوت از اکثریت دارند. این مخفف نامی جمعی برای همجنس‌گرایان، دوجنس‌گرایان، تراجنسیتی‌ها، کوییرها و بین‌جنسی‌ها است. در سوئد تبعیض علیه انسان‌ها بر پایه‌ی گرایش جنسی، هویت جنسیتی و بیان جنسیتی، طبق قانون ضد تبعیض ممنوع است. حق زندگی با هر کسی که فرد بخواهد، در قانون حفاظت شده است. ازدواج با فردی از همان جنسیت مجاز است. در سال ۱۹۴۴ همجنس‌گرا بودن در سوئد قانونی شد. در سال ۲۰۰۳ زوج‌های همجنس‌گرا حق فرزندخواندگی به دست آوردند. در سال ۲۰۰۹ کلیسای سوئد به همجنس‌گرایان اجازه‌ی ازدواج در کلیسا داد.

افراد با ناتوانی جسمی (Personer med funktionsnedsättning)

افرادی که ناتوانی جسمی دارند ممکن است در جامعه با موانعی روبه‌رو شوند یا در معرض تبعیض قرار گیرند. بنابراین قوانینی در سوئد وجود دارد که باید از آن‌ها در برابر تبعیض محافظت کند. همچنین قوانینی برای اینکه به افراد دارای ناتوانی جسمی امکان مشارکت در جامعه در شرایط برابر داده شود، وجود دارد.

کار در برابر تبعیض (Arbetet mot diskriminering)

بازرس ضد تبعیض (Diskrimineringsombudsmannen) (DO) یک مقام دولتی است که برای حقوق و فرصت‌های برابر همه کار می‌کند. DO باید مراقب باشد که قانون ضد تبعیض رعایت شود. طبق قانون ضد تبعیض، برای شرکت‌ها و سازمان‌ها ممنوع است که با انسان‌ها بر پایه‌ی جنسیت، هویت جنسیتی یا بیان جنسیتی، مذهب یا اعتقاد دیگر، سن، تعلق قومی، ناتوانی جسمی یا گرایش جنسی، بدتر از دیگران رفتار کنند. محل کار و مدارس باید با اقدامات فعال در برابر تبعیض کار کنند.

اگر کسی جرمی علیه افراد به‌دلیل تعلق آن‌ها به یک گروه خاص مرتکب شود، به آن جرم نفرت (hatbrott) گفته می‌شود. اگر جرم انگیزه‌ی نفرت داشته باشد، مرتکب مجازات سنگین‌تری دریافت می‌کند.